NEMELAZIMCI
DAVRANIŞLAR
Nemelazımcılık, bireyin toplumda yaşanan olaylara ve sorunlara karşı duyarsız kalması, “Bana ne, beni ilgilendirmez” anlayışıyla hareket etmesidir. Bu tutum, yalnızca kişinin kendisine değil, yaşadığı topluma da zarar verebilir. Çünkü toplumlar, insanların birbirine karşı sorumluluk hissetmesi ve ortak değerler etrafında dayanışma göstermesiyle güçlenir. Behlil Dane’nin yıllar öncesinden bu konuda insanları uyaran güzel tavsiyeleri vardır. Şöyle ki :
Harun Reşit zamanında yaşayan “Behlil hikmetli sözleriyle tanınan bir şahsiyettir. Rivayete göre bir gün Behlil Dâne çarşıda dolaşırken iki kişinin tartıştığını görür. Adamın biri, suç işleyen oğlunu savunuyor ve ben iyi bir insanım. Oğlumun yaptıklarından ben sorumlu tutulamam. ” diyormuş. Diğeri ise “Bir evlat yanlış yaparsa ailesi de bunun bedelini öder diye karşılık” veriyormuş. Tartışmayı dinleyen Behlil Dâne, onları kasabın dükkânına götürmüş. Dükkânda asılı koyunları göstererek “şu koyunlara bakın. Kasap bir koyunu kestiğinde diğer koyunların bacaklarını da mı asıyor?” diye sormuş. “Hayır, her koyun kendi bacağından asılır.” demişler.
“İşte insanlar da böyledir. Herkes kendi yaptığının hesabını verir. Kimse başkasının günahıyla cezalandırılmaz, başkasının iyiliğiyle de ödüllendirilmez.” demiş. O günden sonra halk arasında “Her koyun kendi bacağın-dan asılır.” sözü, her insanın kendi davranışlarının sonucuna katlanacağını anlatmak için kullanılmaya başlanmış.
Bir başka rivayette ise Behlil kendini bir tartışmanın içinde bulur. Ortalıkta dolaşan bir takım yanlış ve kötü davranışların sorumlusu biz olamayız. Bizi ilgilendirmez. Her koyun kendi bacağından asılır Bize ne gibi nemelazımcı söylemleri dinler. Bir şey söylemeden oradan ayrılır. Kasaptan kesilmiş bir koyun alarak şehrin orta yerine asar. Bir müddet sonra et kokmaya başlayınca Behlil’e sitem ederler ve yaptığının yanlış olduğunu söylerler. Bunun üzerine Behlil konuşmanıza tanık oldum. Nemelazımcı tavırlarınızla muhtelif yanlış davranışlar için bizi ilgilendirmez, her koyun kendi bacağından asılır demiştiniz. İşte bu koyunda kendi bacağından asılı size ne diye cevap verince ahali ama kokusu rahatsız edici deyince önlenemeyen kötülüklerde böyledir. Zamanla birikerek tüm toplumu olumsuz yönde etkiler der.
İnsan Günlük yaşamda çevre kirliliği, haksızlıklar, ihtiyaç sahiplerinin durumu veya kamu mallarının korunması gibi konularda nemelazımcı davranışlar görmek mümkündür. Bir kişinin yere çöp atmasına sessiz kalmak, bir haksızlığa tanık olduğu hâlde tepki göstermemek veya toplumsal sorunları görmezden gelmek nemelazımcılığın örneklerindendir.
Oysa duyarlı bireyler, yaşadıkları çevrenin ve toplumun gelişmesine katkı sağlar. Yardımlaşma, sorumluluk alma ve gerektiğinde sorunlara çözüm üretmeye çalışmak, sağlıklı bir toplumun temel özellikleridir. Her birey küçük de olsa olumlu bir katkıda bulunduğunda büyük değişimlerin ger-çekleşmesi mümkündür.
Sonuç olarak nemelazımcılık, toplumsal birlik ve beraberliği zayıflatan bir anlayıştır. Daha yaşanabilir bir toplum için insanların çevrelerine karşı duyarlı olmaları, sorumluluk üstlenmeleri ve ortak sorunlara kayıtsız kalmamaları büyük önem taşımaktadır.
* Behlil Dânâ'nın, Harun Reşit’in kardeşi olduğuna dair bazı rivayetler anlatılsa da, tarihî kaynakların büyük bölü-mü bunun doğru olmadığını belirtir. Behlil Dânâ'nın asıl adı Ebu Vüheyb bin Ömer (veya Amr) Sayrafî olarak geçer ve Harun Reşit döneminde yaşamış, hikmetli sözleriyle tanınmış bir şahsiyettir.
Kaynaklarda Harun Reşit’e nasihat ettiği, ancak öz kardeşi olmadığı ifade edilmektedir. Bazı menkıbe ve halk anlatılarında ikisinin kardeş olduğu anlatılsa da, tarihçiler bunu genellikle tarihî bir gerçek olarak kabul etmezler.