Cildimiz, vücudumuzu dış çevreden ayıran ve zararlı etkenlere karşı koruyan en büyük organımızdır. Ancak güneş ışınlarına uzun süre korunmasız maruz kalmak, çevresel kirlilik, bazı kimyasal maddeler ve yapay ultraviyole kaynakları cilt hücrelerinde hasara neden olabilmektedir. Uzmanlar özellikle ultraviyole (UV) ışınlarının cilt kanseri gelişiminde en önemli çevresel risk faktörü olduğuna dikkat çekmektedir. Özellikle güneş ışınlarının dik geldiği 10.00 ile 16.00 saatleri arasında uzun süre güneş altında kalmak, cilt hücrelerinde DNA hasarına yol açabilmekte ve yıllar içinde cilt kanseri riskini artırabilmektedir.
Cilt Kanseri Nedir?
Cilt kanseri, deride bulunan hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalması sonucu oluşan bir hastalıktır. Dünyada en sık görülen kanser türleri arasında yer alan cilt kanseri, ülkemizde de her yıl binlerce kişiye teşhis edilmektedir. Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksek olan bu hastalıkta, bireyin kendi cildini tanıması ve değişiklikleri fark etmesi büyük önem taşı-maktadır.
Risk Faktörlerine Dikkat
• Uzun süre ve yoğun şekilde güneşe maruz kalmak
• Solaryum gibi yapay UV ışınlarına sık maruziyet
• Açık tenli, çillenmeye ve güneş yanığına yatkın cilt yapısı
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Ailede veya kişide cilt kanseri öyküsü bulunması
Cilt kanseri yalnızca ileri yaşlarda değil, her yaş grubunda görülebilmektedir. Özellikle açık tenli bireylerin ve uzun süre açık havada çalışan kişilerin daha dikkatli olması önerilmektedir.
En Sık Görülen Belirtiler
Cilt kanserleri çoğu zaman ciltte gözle görülebilen değişikliklerle kendini göstermektedir. Bu nedenle düzenli gözlem oldukça önemlidir.
Aşağıdaki belirtiler dikkate alınmalı ve görüldüğünde dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır:
• Ciltte yeni oluşan sıra dışı ben veya lekeler
• Mevcut benlerde şekil, renk veya boyut değişikliği
• İyileşmeyen yaralar
• Kabuklanma veya kanama
• Kaşıntı, hassasiyet ya da ağrı
• Deride büyüyen kabarıklıklar veya şişlikler
Cilt Kanseri Türleri
Cilt kanserleri genel olarak melanom ve melanom dışı cilt kanserleri olarak iki ana gruba ayrılmaktadır.
Melanom
Melanom, cilde rengini veren melanosit hücrelerinden gelişen ve hızlı yayılabilen ciddi bir cilt kanseri türüdür. Erken teşhis edildiğinde tamamen tedavi edilebilirken, geç kalındığında yaşamı tehdit edebilmektedir. Melanomların önemli bir kısmı mevcut benlerden gelişebildiği için benlerdeki değişikliklerin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir.
Özellikle benlerde meydana gelen değişimlerin değerlendirilme-sinde “ABCDE Kuralı” önemli bir rehber olarak kullanılmaktadır. Buna göre:
• A (Asimetri) : Benin iki yarı-sının birbirine benzememesi
• B (Border/Sınır) : Düzensiz, çentikli ve belirsiz kenarlar
• C (Color/Renk) : Birden fazla renk tonu görülmesi
• D (Diameter/Çap) : Benin çapının büyümesi ( Genellikle 6 mm’ den büyük olması )
• E (Evolving/Değişim) : Benin boyutunun, şeklinin veya renginin zamanla değişmesi
Bu belirtiler melanom adı verilen ve en tehlikeli cilt kanseri türlerinden biri olan hastalık açısından önemli uyarılar olabilir.
Melanom Dışı
Cilt Kanserleri
En sık görülen türleri bazal hücreli karsinom ve skuamöz hücreli karsinomdur. Genellikle güneşe maruz kalan bölgelerde ortaya çıkarlar.
Belirtileri arasında :
• Parlak veya saydam görünümlü lezyonlar
• Pullu kırmızı lekeler
• Kabuklanan yaralar
• Kanayan veya iyileşmeyen cilt alanları
• Zamanla büyüyen kitleler
• Pürüzlü veya kalınlaşmış cilt alanları yer almaktadır.
Tanı Süreci Nasıl İlerler?
Tanı süreci dermatolojik muayene ile başlar. Gerekli görüldüğün- de uzman hekim dermatoskopi yöntemini kullanır ve biyopsi yöntemi ile kesin tanı konulur. Bazı durumlarda hastalığın yayılımını değerlendirmek amacıyla görüntüleme yöntemlerinden de yararlanılabilmektedir.
Cilt kanserinde erken teşhis, tedavi başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Hastalığın erken evrede tespit edilmesi durumunda, cerrahi yöntemlerle yüksek başarı oranıyla tedavi edilebilmektedir. Tedavi sürecinde en sık tercih edilen yöntem cerrahi uygulamalar olmakla birlikte; radyoterapi, kemoterapi ve immünoterapi gibi farklı tedavi seçeneklerinden de yararlanılabilmektedir.
Her cilt değişikliği kanser anlamına gelmese de, ciltte ortaya çıkan yeni oluşumlar veya mevcut benlerde gözlenen şekil, renk ya da boyut değişiklikleri dikkatle değerlendirilmelidir. Çünkü erken dönemde fark edilen şüpheli bulgular, tanı sürecinin hızlanmasına ve tedavinin daha etkili şekilde plânlanmasına katkı sağlamaktadır.
Korunmak İçin
Neler Yapılmalı?
Cilt kanserinden korunmada günlük yaşamda alınacak basit önlemler büyük önem taşımaktadır:
• Güneşin yoğun olduğu saatlerde ( 10.00 – 16.00 ) doğrudan güneş ışınlarından kaçınılmalı.
• Geniş spektrumlu ve yüksek koruma faktörlü güneş kremi kullanıl-malıdır.
• Güneş kremini yalnızca yazın değil, yıl boyunca kullanmaya özen gösterin.
• Güneş gözlüğü kullanılarak göz ve göz çevresi UV ışınlarından korunmalıdır.
• Şapka ve cildi mümkün olduğunca örten uzun kollu koruyucu kıyafetler tercih edilmelidir.
• Zararlı kimyasallardan ve solaryum kullanımından kaçının.
• Çocukları güneşten korumaya özel önem gösterin.
• Cildinizi düzenli aralıklarla kontrol edin.
Kendi Kendine
Cilt Muayenesi
Hayat Kurtarabilir
Ayda bir kez yapılacak kısa bir cilt kontrolü, erken teşhis açısından son derece değerlidir. İyi aydınlatılmış bir ortamda ayna karşısında yapılacak muayenede tüm vücut dikkatlice incelenmelidir.
Yalnızca yüz ve kollar değil; saçlı deri, sırt, kulaklar, avuç içleri, ayak tabanları ve tırnaklar gibi bölgeler de gözden geçirilmelidir. Görülmesi zor alanlar için el aynası kullanılabilir veya yakınlardan yardım alınabilir.
Kendi kendine yapılan muayene sırasında cildinizde yeni oluşan, değişen ya da size farklı gelen bir durum fark ettiğinizde zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız büyük önem taşımaktadır.
Kendi kendine yapılan muayenede yukarıda belirtilen bulguların fark edilmesi durumunda dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Unutmayalım; cilt kanseri önlenebilir ve erken fark edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Güneşin zararlı etkilerine karşı bilinçli davranmak, düzenli kont roller yapmak ve şüpheli değişiklikleri önemsemek hem kendi sağlığımız hem de sevdiklerimizin sağlığı açısından hayati önem taşımaktadır.
“Erken Teşhis Hayat Kurtarır”
“Sevdiklerimize Hatırlatalım”
