Diyetisyen İsmail BAL / Demirci İlçe Sağlık Müdürlüğü


BİTKİ ÇAYLARI VE SAĞLIK


            Özellikle kış aylarında fazlaca tüketilen bitki çaylarının başta bağışıklığı güçlendirmek ve hastalıklardan korunma gibi faydaları olsa da bilinçli ve kontrollü tüketilmesinde fayda var.

 

            Bitki çayları nasıl tüketilmeli ?

 

            Bitki çaylarını  çok  çeşitlendirmeden, birbirine karıştırmadan tüketin. Birbiriyle karıştırılan bitki çayları karaciğer ve böbreğe zarar verebilir ayrıca verimliliği düşebilir. Örneğin demlenmekte olan ıhlamur içine limon,  karanfil, tarçın ve elma dilimleri koyarak tüketmeniz yeterli olacaktır. 

 

            Ihlamur, adaçayı, gül, papatya gibi yaprak bitki çayların 4 - 5 dakika demleme usulüyle hazır lanmalıdır. Zencefil, tarçın gibi kök bitki çayları, 1 - 2 dakika kaynatılıp süzülerek içilmeli. Daha uzun süre demleme ya da kaynatma, çeşitli zararlı yan etkilere neden olabileceği gibi bitkinin içindeki yararlı maddelerin kaybolmasına ve beklenilen faydalı etkinin görülmemesine yol açar. 

 

            Demlenen çay hemen tüketilmeli, üzerine su eklenerek tekrar kullanılmamalı ve tekrar ısı uygulanarak saatlerce bekletilmemeli. Su kaynatılmamalı ancak yeterince sıcak olmalı veya kaynatıldıktan sonra en az 1 dakika dinlendirilmeli. Şeker yerine bal tercih edilirse öksürüğe iyi gelir ancak bal, çayınız sıcak iken değil ılık olduğu zaman eklenmelidir.

 

            Ne kadar tüketilmeli ?

 

            Günlük en fazla 3 fincan bitki çayı tüketilmelidir. Bu 3 fincanın her biri farklı çay olarak tüketilmesi daha çok tavsiye edilir.

 

            Hangi bitki çayları içilmelidir ?

 

            Yeşil çayın metabolizmayı hızlandırıcı ve yağ yakımını uyarıcı etkisi vardır. Kilo vermek isteyenler tüketebilir. Sinir, stres, kaygı, depresyon veya adet dönemlerinde daha çok yatıştırıcı etkiye sahip çaylar önerilir. Papatya,  melisa, rezene, yasemin, ıhlamur  çayları gibi.

            Mide sorunları, şişkinlik - gaz gibi durumlarda anason, zencefil, kekik, nane  çayları önerilir. 

 

            Bağışıklık sistemi için özellikle antioksidan içerdiği için yeşil çay,  adaçayı, ıhlamur, zencefil çayları tercih edilebilir. Bitki çaylarının içine 2 - 3 dilim limon ve tarçın atılması tavsiye edilir.

 

            Bitki çayı tüketiminde dikkat edilmesi gerekenler

 

            Gebelik, tansiyon, böbrek , kalp sorunu  yaşayan ve birden fazla ilaç tüketen bireylerin dışında herkes düzenli ve kontrollü olarak  bitki çaylarını tüketebilir. Bu kişilerinde uzman dahilinde tüketebileceği çayları bilinçli şekilde tüketmeleri gerekmektedir. 

 

            Bazı bitki çaylarının kanı sulandırıcı etkisi olabilir örneğin; zencefil öksürüğe, boğaz ağrısına, ishale, kansere karşı koruyucu etki gösterirken kan sulandırıcı etkisi nedeniyle kanamaya meyilli hastalarda tehlikeli olabilir. Kekik ve biberiye çayı da düşük tansiyonu olan hastalarda dikkatli kullanılması gereken bitkilerden bazılarıdır. Ayrıca, ilaç alan kişilerin kullandıkları bitkisel gıda takviyelerine ve bitki çaylarına mutlaka dikkat etmeleri, doktorlarına danışarak tüketmeleri gerekir.

YAZARLAR